4 lip 2015

,   |  No comments  |  

Monumenta Poloniae Culinaria...czyli zacznijmy od podstaw

Seria wydawnicza Monumenta Poloniae Culinaria (pod red. Jarosława Dumanowskiego) to wspólny projekt Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie i  Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

W ramach serii publikowane są edycje źródłowe najstarszych polskich tekstów kulinarnych. Do tej pory ukazały się cztery książki i jedno tłumaczenie na język angielski.

Poniżej znajdziecie informacje o książkach i linki do sklepu internetowego wydawcy serii, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

"Gotowanie może być sztuką, kucharz może być artystą, tak jak był nim Stanisław Czerniecki na dworze Lubomirskich w Wiśniczu. Zbiór jego przepisów wydany w 1682 r. pod tytułem Compendium Ferculorum uważany jest za pierwszą polską książkę kucharską. To zaskakujące dzieło traktuje nie tylko o procedurach, w wyniku których powstanie jadalna potrawa. To książka o tym, jak pobudzać smak i wyobraźnię, jak zaskakiwać biesiadników, czarować ich wyglądem i sposobem wydania potraw. Compendium Ferculorum Stanisława Czernieckiego w opracowaniu dr hab. Jarosława Dumanowskiego i Magdaleny Spychaj otwiera serię, którą poświęcamy kulturze stołu w epoce nowożytnej. Towarzyszyć jej będą współcześnie skomponowane, autorskie książki kucharskie, przekształcające staropolskie zalecenia w przepisy kulinarne dla potrzeb dzisiejszych smakoszy i uczestników planowanych przez nas, muzealnych programów edukacyjnych".




"Spisana ok. 1686 r. `Moda bardzo dobra smażenia różnych konfektów` to obszerny, szczegółowy i oryginalny rękopiśmienny zbiór przepisów kulinarnych, który można uznać za drugą polską książkę kucharską. Prawie cała nasza wiedza o kuchni staropolskiej była dotąd oparta na Compendium ferculorum, ułożonym przez Stanisława Czernieckiego, kucharza Lubomirskich dziele słynnym, które wydano w 1682 r., a następnie powielano w kolejnym stuleciu.
Radziwiłłowska książka kucharska, którą oddajemy do rąk czytelników, zawiera znacznie więcej receptur niż dzieło kuchmistrza Lubomirskich. Przepisy z `Mody bardzo dobrej` są dłuższe, bardziej szczegółowe i bardziej atrakcyjne kulinarnie niż skrótowe receptury Czernieckiego. Wiele z nich dotyczy cukiernictwa i wypieku ciast - dziedzin raczej pomijanych przez autora Compendium.
Publikowane receptury z `Mody bardzo dobrej` do tej pory były całkowicie nieznane. Ich lektura pozwala nam odkrywać zapomniany smak kulinarnego baroku i wsłuchać się w rytm kuchennej staropolszczyzny. Morszele, pantela, lecelty za językowymi zagadkami kryją się nie tylko potrawy, techniki kulinarne i produkty, ale także upodobania, wrażliwość i pasje naszych przodków".




Opublikowany w 1783 roku Kucharz doskonały to druga wydana drukiem polska książka kucharska. Styl Wojciecha Wielądki i jego opis kuchni różni się bardzo od Compendium ferculorum, słynnego dzieła Stanisława Czernieckiego, kuchmistrza rodu Lubomirskich i niedawno odkrytej Mody bardzo dobrej smażenia różnych konfektów, spisanej w latach 80. XVII wieku przez anonimowego kucharza związanego z dworem Radziwiłłów.

Książka Wojciecha Wielądki to skrócone i uproszczone tłumaczenie francuskiej Cuisiniere bourgeoise (Kucharki mieszczańskiej). Piszący głównie dla czytelników szlacheckich Wielądko starał się ukryć ten fakt i oryginalny tytuł zastąpił świetnie brzmiącym Kucharzem doskonałym. Nowy tytuł docenił Adam Mickiewicz, który powołał się na to dzieło w Panu Tadeuszu. Wieszcz miał jednak na myśli przepis z wydanego sto lat wcześniej Compendium ferculorum...

Pozornie prosty i zrozumiały Kucharz doskonały kryje w sobie wiele tajemnic. Zapraszamy do lektury i śledzenia perypetii Wojciecha Wielądki: chudego literata, który ułożył użyteczną i bardzo popularną książkę kucharską.



Półroczne menu króla Jana III, jego rodziny, dworzan i gości składa się z produktów wydawanych codziennie na obiad i wieczerzę. Lektura tych zestawień układa się w pasjonującą opowieść o codziennym życiu zwycięzcy spod Wiednia i jego otoczenia. Dowiadujemy się z niej o miejscu spożywania posiłków, najważniejszych gościach, a przede wszystkim o tym, co i kiedy jadano na dworze Sobieskiego. W zestawieniu z wiedzą o dawnym jedzeniu i z wypowiedziami samego króla o kuchni, kucharzach i jego ulubionych smakołykach, otrzymujemy interesujący, barwny obraz dawnej kultury kulinarnej.



"Compendium ferculorum, the eldest Polish cookbook from 1682, in English translation. The collection of culinary recipes is also a fascinating account of Poland under the rule of famous King Jan III. The author claimed that a cook is a creator and an artist who thanks to his knowledge and talent creates true works of art".


(Zdjęcia i teksty pochodzą ze strony sklepu internetowego Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie)

0 komentarze: